БӨЛҮМ III / CHAPTER III — Санариптик куралдар / Digital Tools

БӨЛҮМ III: «Санариптик куралдар»

Компьютерди жашообузда туура максатта колдонолу

Урматтуу окурманым, сизди китебимдин ушул бетине чейин жеткениңиз менен чын жүрөктөн куттуктайм!

Бул китептеги саякатка окурмандар санарип дүйнөсү деген эмне экенин бир азда болсо үйрөндү, компьютердин кандай негизги бөлүктөрдөн тураарын билди, hardware менен software'дин айырмасын түшүндү, программалар, коддор, интернет жана булут кызматы тууралуу дагы пайдалуу маалыматтарды алдыңар деп үмүттөнөм.

Эми болсо китебибиздин ушул барагынан тарта, санариптик сабаттуулукту компьютер аркылуу чыныгы жашоодо пайдалана баштооңорду сунуштайм.

Бирок ага чейин бир абдан маанилүү көндүмдү өздөштүрүшүбүз керек.

⌨️ Эң күчтүү программисттердин дагы биринчи куралы

Көптөр эң башкы нерсе программалоону билүү деп ойлошот.

Чындыгында болсо программисттердин, мугалимдердин, илимпоздордун, дарыгерлердин, журналисттердин жана дээрлик бардык адистердин биринчи куралы — клавиатурада тез жана так тере билүү жөндөмү деп айткым келет.

Эгер клавиатураны ишенимдүү колдонсок, ойлорубузду тезирээк жазсак, окуудагы же жумуштагы тапшырмаларды жеңилирээк бүтүрөбүз жана жаңы нерселерди үйрөнүүгө көбүрөөк убакыт табабыз.

Ошондуктан, балдар, бүгүн мен силерге дүйнө жүзүндөгү миллиондогон адамдар колдонгон эң мыкты платформалардын бирин сунуштагым келет.

🌍 Typing.com

Бул сайт менин да эң жакшы көргөн платформаларымдын бири.

Эмне үчүн? Анткени ал:

🎮 Оюн сыяктуу кызыктуу.
📈 Ар бир сабакты акырындап татаалдатат.
✅ Каталарыбызды дароо көрсөтөт.
⚡ Ылдамдыгыбызды өлчөйт.
⌨️ Ар бир тамганы, тыныш белгилерин жана сандарды клавиатурада туура басууну үйрөтөт.
🏆 Жетишкендиктерибиз үчүн быйтыкча сыйлыктарын берет.
📜 Бардык деңгээлдерди ийгиликтүү аяктаганда бекер сертификат дагы ала алабыз.

Typing.com үч негизги деңгээлден турат. Ар бир деңгээл мурунку деңгээлдин үстүндө курулган. Ошондуктан аларды өткөрүп жибербегиле, макулбу? Ар бир сабакты кылдаттык менен аягына чейин бүтүргүлө. Силер аны алгач баштаган күндөрү өтө жай теришиңер мүмкүн. Бирок бир нече жумадан кийин өзүңөрдүн канчалык өзгөргөнүңөргө өзүңөр суктанышыңар толук мүмкүн.

Менимче клавиатурада тез терүү — жөн гана ылдамдык эмес. Ал келечектеги бардык санариптик көндүмдөрдүн пайдубалы.

💡 Эмне үчүн мен бул көндүмдү сунуштайм?

Анткени алдыда биз дагы көп кызыктуу иштерди жасайбыз.

Биз электрондук кат жазабыз.

Документтерди даярдайбыз.

Презентацияларды түзөбүз.

Өзүбүздүн чакан долбоорлорубузду жасайбыз.

Эгер силер клавиатурада тез жана так терүүнү үйрөнсөңөр, бул тапшырмалардын баарын аткарууда бир топ жеңил болот.

Кымбаттуу балдар, мен китебибиздин калган уландысын Typing.com'дун жок дегенде 1-деңгээлин ийгиликтүү бүтүрүп, андан соң гана улантууңарды сунуштайм.

Антпесе, клавиатурада жазганды билбесеңер, силерге китептин маңызын жана пайдасын толук сезүү кыйыныраак болот деп ойлойм.

⌨️ Клавиатурада тез жана туура тере билүү — силер үйрөнө турган эң пайдалуу санариптик көндүмдөрдүн бири.

📧 Биринчи Gmail аккаунтуңар

Typing.com боюнча алгачкы сабактарды бүтүргөндөн кийин, эми өз Gmail аккаунтуңарды түзүүгө даярсыңар деп эсептейм.

Эгер жашыңар кичине болсо, бул ишти ата-энеңердин, эже-байкеңердин же мугалимиңердин жардамы менен жасагыла деп сунуштайм.

Gmail — жөн гана электрондук почта эмес.

Ал баарыбызга Google'дун көптөгөн пайдалуу кызматтарын ачып берет.

Мисалы:

📄 Google Docs
📁 Google Drive
📊 Google Sheets
📽️ Google Slides
🏫 Google Classroom

Булардын баарын кийинчерээк дагы үйрөнөбүз.

✉️ Мага биринчи катыңарды жөнөткүлө!

Gmail аккаунтуңар даяр болгондон кийин, менин силерге бир кичинекей өтүнүчүм бар.

Мага биринчи электрондук катыңарды жөнөткүлө, жарайбы?

Өзүңөр жөнүндө бир аз жазгыла.

Мисалы:

😊 Атың ким?
🎂 Канча жаштасың?
🏫 Кайсы мектепте окуйсуң?
📚 Бул китептен эмнени жактырдың?
🌟 Келечекте ким болгуң келет?

Эң негизгиси — катты өзүңөр жазууга аракет кылгыла.

Ката кетирүүдөн коркпогула.

Ар бир мыкты жазуучу дагы биринчи катын дал ушундай баштаса керек деп ойлойм.

💌 Биринчи электрондук катыңар — санариптик дүйнөдөгү биринчи чоң кадамыңар.

Баса, балдар, Gmail аккаунтун кантип түзүү керек экенин Activity 2 баскычынан издегиле.

Ал жакта видео сабактарды силер үчүн даярдап койдум.

📝 Google Docs менен таанышалы

Ал эми азыр, балдар дагы бир баарыбызга жаш-кары дебей пайдалуу программаны үйрөнөбүз.

Анын аты — Google Docs.

Google Docs кадимки дептерге окшош.

Бирок ал интернетте сакталат.

Интернетиңер болсо эле, бул программадагы документтериңерди каалаган жерден ача аласыңар.

Өзгөртө аласыңар.

Сүрөттөрдү кошо аласыңар.

Тексттерди кооздой аласыңар.

Жана эң кызыгы — башка адамдар менен мындай документтерди бөлүшө аласыңар, ал документте бирге иштегенге болот, кыскасы дил баян, эсселериңерди, дегеле баардык иш кагаздарын ушул программа аркылуу жазсаңар абдан мыкты программа.

🌟 Биринчи чыгармачылык тапшырма

Google Docs'тан жаңы документ ачкыла.

Темасы:

«Менин кыялым»

Же болбосо

«Келечекте ким болгум келет?»

5–10 сүйлөм жазгыла.

Сабактардан үйрөнгөндөй тез жана туура терүүгө аракет кылгыла.

Андан кийин документти Editor укугу менен мени менен бөлүшкүлө.

Ошондо мен силердин эмгегиңерди окуп, таанышып, сунуштарымды жазып берем, сүйлөштүкпү?

Балким, силердин биринчи чыгармаңар кийинки мыкты китептин башталышы болуп калат, ким билет ….

🌟 Эмгек жана кыял жөнүндө эки чыныгы окуя

Балдар мен ушул жашка чыкканга чейинки жашоомдо ийгилик көбүнчө таланттан эмес, үзгүлтүксүз эмгектен башталаарын башымдан өткөрдүм.

Келгиле анда мени абдан шыктандырган инсандардын арасындагы эки жаратман адамдар тууралуу ушул китептин бөлүгүндө айта кетейинчи:

💙 Билл Гейтс

Билл Гейтс Microsoft компаниясын түзгөндө жап жаш кези болгон экен.

Ал компьютерлер адамдардын жашоосун абдан өзгөртөөрүнө бекем ишениптир.

Өзүнүн маектеринде ал жаш кезинде билимге, ишке өтө көп убакыт арнаганын жана дем алыштары дээрлик болбогонун айткан. (Business Insider)

Бул инсандын зор эмгеги бизге “ Чоң кыялдар чоң эмгекти талап кылат” деген нерсени далилдеп тургандай сезилет.

Microsoft Officeти ким гана колдонбойт, туурабы?

Анын Word программасы эле эмне деген керемет.

Балдар, силер дагы чоң - чоң кыялданасыңарбы?

❤️ Сундар Пичай

Google компаниясынын башкы директору Сундар Пичай Индиядагы жөнөкөй үй-бүлөдө чоңойгон.

Ал Стэнфорд университетине окууга чакыруу алганда, анын атасы уулунун билим алышы үчүн чоң курмандыкка барганы айтылат.

Сундар Пичай өзү атасы аны Америкага жөнөтүү үчүн учак билетине бир жылдык маянасына тете акча коротконун айтып берген. (Hindustan Times)

Сундар ошол мүмкүнчүлүктү текке кетирген жок.

Ал көп окуп, талбай эмгектенип, кийин дүйнөдөгү эң чоң технологиялык компаниялардын бирине жетекчи болду.

Мына азыр баарыбыз анын эмгегинин колдонуучусу болуп отурабыз.

Балдар мейли биз кандай үй-бүлөдө төрөлүп-өспөйлү, келгиле билим алууга умтулалычы.

Мейли кээ бирибиз, Билл Гейтстин ата-энесиндей ар тараптан жетишкен болсун, Сундардын атасындай колдоосун аябай берсин же таптакыр карапайым болушсун, азыр интернет, телефондор баарыбызга тил десе тил, математика, программмалоо, дегеле койчу дээрдик бүт илимди үйрөнүүгө мурда болуп көрбөгөндөй мүмкүнчүлүктөрдү түзүп берди го, келгиле кыргыз балдары дагы илимпоз, жаратман бололучу.

💛 Эсиңерде болсун

Балким, бүгүн силер клавиатурада жай терип жаткандырсыңар.

Балким, кээде көп ката кетирип жаткандырсыңар.

Ошондой болсо, демек силер үйрөнүп жатасыңар.

Катасыз үйрөнүү деген нерсе болбойт.

Ар бир жаңы билимди кайра-кайра кайталоо гана бизди ийгиликке жеткирет.

Ошондуктан кайталоо үйрөнүүнүн энеси деп бекер айтышпайт.

Кыргызча — 18

CHAPTER III: “Digital Tools”

Using a Computer for Meaningful Purposes in Everyday Life

Dear Reader!

First of all, I would like to congratulate you from the bottom of my heart for making it this far in our book!

I hope that throughout this journey you have learned, at least a little, what the digital world is, discovered the different parts of a computer, understood the difference between hardware and software, and gained useful knowledge about programs and computer code.

From this page onward, we will begin using our digital skills in real life with a computer.

But before we do that, there is one very important skill that we need to master.

⌨️ The First Tool of Even the Greatest Programmers

Many people think that the most important skill is knowing how to program.

In reality, the first tool of programmers, teachers, scientists, doctors, journalists, and almost every other professional is the ability to type quickly and accurately on a keyboard.

If you become confident using a keyboard, you will write your ideas faster, finish your homework more easily, and have more time to learn new things.

That is why, children, today I would like to introduce you to one of the best typing platforms used by millions of people around the world.

🌍 Typing.com

This is one of my favorite learning platforms.

Why?

Because it:

🎮 Feels like playing a game.
📈 Makes each lesson a little more challenging than the previous one.
✅ Shows your mistakes immediately.
⚡ Measures your typing speed.
⌨️ Teaches you how to correctly type every letter, punctuation mark, and number.
🏆 Rewards your achievements with fun badges.
📜 Even gives you a free certificate after successfully completing all the levels.

Typing.com has three main levels.

Each level is built on the one before it.

So please don't skip any of them, okay?

Complete every lesson carefully from beginning to end.

During your first few days, you may type very slowly.

But after a few weeks, you may be amazed at how much you have improved.

Fast typing is more than just speed. It is the foundation of many digital skills you will learn in the future.

💡 Why Do I Recommend This So Strongly?

Because we are going to do many exciting things in the chapters ahead.

We will write emails.

We will create documents.

We will design presentations.

We will even build our own small projects.

If you learn to type quickly and accurately, all of these tasks will become much easier.

Dear children, I strongly recommend that you complete at least Level 1 of Typing.com before continuing with the rest of this book.

Otherwise, if you are not yet comfortable typing on a keyboard, it may be difficult to fully enjoy and benefit from the activities in the following chapters.

⌨️ Learning to type quickly and accurately is one of the most valuable digital skills you can develop.

📧 Your First Gmail Account

After completing your first Typing.com lessons, I think you will be ready to create your own Gmail account.

If you are still young, I recommend asking your parents, older brothers or sisters, or your teacher to help you with this step.

Gmail is much more than just an email service.

It opens the door to many useful Google services.

For example:

📄 Google Docs
📁 Google Drive
📊 Google Sheets
📽️ Google Slides
🏫 Google Classroom

We will learn about all of these later in the book.

✉️ Send Me Your First Email!

Once your Gmail account is ready, I have one small request.

Please send me your very first email.

Tell me a little about yourself.

For example:

😊 What is your name?
🎂 How old are you?
🏫 Which school do you attend?
📚 What have you enjoyed most about this book?
🌟 What do you want to become when you grow up?

Most importantly, try to write the email yourself.

Don't be afraid of making mistakes.

I believe that every great writer once began by writing their very first letter.

💌 Your first email is your first big step into the digital world.

By the way, children, if you would like to learn how to create a Gmail account, look for the Activity 2 button.

I have prepared video lessons there especially for you.

📝 Let's Get to Know Google Docs

Now, children, let's learn about another wonderful program that is useful for people of all ages.

It is called Google Docs.

Google Docs is very much like an ordinary notebook.

However, it is stored on the Internet.

As long as you have an Internet connection, you can open your documents from anywhere.

You can edit them.

You can add pictures.

You can make your text look beautiful.

Best of all, you can share your documents with other people and even work on the same document together. Whether you are writing stories, essays, school assignments, or many other types of documents, Google Docs is an excellent tool.

🌟 Your First Creative Activity

Create a new document in Google Docs.

Choose one of these topics:

"My Dream"

"Who Do I Want to Become in the Future?"

Write 5–10 sentences.

Try to type quickly and accurately using the skills you learned.

Then share your document with me using Editor permission.

I will read your work, get to know you a little better, and happily write my suggestions for you. Deal?

Who knows… perhaps your very first piece of writing will become the beginning of your first great book.

🌟 Two True Stories About Hard Work and Dreams

Children, throughout my own life I have learned that success usually begins not with talent, but with consistent hard work.

Let me share two inspiring stories about people who have motivated me.

💙 Bill Gates

Bill Gates was still very young when he founded Microsoft.

He strongly believed that computers would change people's lives.

In interviews, he has shared that when he was young, he devoted an enormous amount of time to studying and working, and he rarely took days off. (Business Insider)

His life reminds us that "Big dreams require great effort."

After all, who doesn't use Microsoft Office today?

Just think about how wonderful Microsoft Word is.

Children, do you also dream big?

❤️ Sundar Pichai

Sundar Pichai, the CEO of Google, grew up in a humble family in India.

When he was accepted to Stanford University, his father made an enormous sacrifice to support his education.

Sundar himself has shared that his father spent almost an entire year's salary just to buy him a plane ticket to America. (Hindustan Times)

Sundar did not waste that opportunity.

He studied hard, worked tirelessly, and eventually became the leader of one of the world's largest technology companies.

Today, all of us benefit from his work.

Children, no matter what kind of family we come from, let's always strive to learn.

Some of us may have parents like Bill Gates', some may have supportive parents like Sundar Pichai's father, and others may come from very ordinary families. But today, thanks to the Internet and modern technology, we all have incredible opportunities to learn languages, mathematics, programming, and almost any other subject. Let's work hard so that Kyrgyz children can also become scientists, inventors, and creators.

💛 Always Remember

Perhaps today you type slowly.

Perhaps you make many mistakes.

If that is true, it simply means that you are learning.

No one learns without making mistakes.

Only by practicing again and again can we master new skills.

That is why people say:

Practice is the mother of learning.

English — 19